Dinimizce bir kimsenin oruçla mükellef olması için İslam (Müslüman) akıl ve büluğ şarttır. Yani iman ve inanç sahibi olacak. Aklını kulanacak melekeye ve kudretine sahip olacak. Aynı zaman da halk arasında akil baliğ denilen yaşa gelmiş olmak gereğidir.

Oruç ibadetinde sıhhat ve ikamet de şarttır. Eğer insanın sıhhati yerinde değilse, geçici hasta bile olsa,aynı zamanda yolculuk halinde ise oruç ibadeti  o kişi için farz değildir. Hastalık hali geçince veya yolculuk durumu sona erince kaza eder böylece oruç ibadetini yerine getirmiş olur. Yok bu durumlar devamlılık arz ediyorsa diğer yazımda açıkladığım gibi fitre müessesesi devreye girer.

Bakara suresinin 183  ayetinde <<Oruç size farz kılındı >> şaban ayının onuncu günü hicretten 1,5 yıl sonra bu belirttiğimiz ayet ile vahy edilmiştir.

Oruç ibadetinin çok önemli sosyal yanları vardır. İnsan ve toplum üzerindeki eğitici yönleri önemlidir.Arapçada oruç siyam ve savm dır. Nefsi tutmak ve engellemek manasına gelir.Zira orucun en önemli şartı yemek,içmek ve cinsel arzuları engellemek ve nefs mücadelesi değilmi? Bu da insanları üzerinde eğitici rol oynar.

Büyüklerimiz ne demiş komşusu aç yatarken kendisi tok yatan bizsen değildir. Güzel bir söz. Bu dini bir söylev olduğu gibi aynı zamanda sosyal yönü ağır basan uyarıdır. Dayanışma ve yardımlaşmanın gereğini belirtmesi bakımından çok çok önemlidir.

Ramazan ayında ahlak ve fazilet sahibi  gerçek mümin mali durumu iyi olanlar bu ayda karşı tarafı rencide etmeden, ifrata ve gösterişe kaçmadan, reklam malzemesi yapmadan başta gıda olmak ü zere giyim  dahil yardımlarını ziyadesi ile ihtiyaç sahiplerine  iletmelidir.

Hz.Muhammet (s.a.v.) bir sözünde  << karnı aç olduğu halde  tok yaşayan olgun mümin değildir.>> diyor. Bu söz bize bilhassa ramazan ayının önemide dikkate alındığında sosyal yardımlaşmanın,cömert olmanın ve paylaşmanın gereğini göstermektedir.

Gösteriş  olsun diye ulu orta insanların gururunu rencide edecek şekilde yapılan her türlü iaşe ve giyim eşyası dağıtılması, televizyon kanallarında reklam olsun gibilerden sunulan uygunsuz yardım organizasyonları, siyasilerin  ve bazı belediyelerin oy için iftar çadırları adı altında yaptıkları düzenlemeler, burada da birbirlerini ağırladıkları genellikle görülmektedir.Bu ve bunun gibi tertip ve düzenlemeler sosyal dayanışma ve yardımlaşma değil düpe düz rezalet örnekleridir.

Bu gibi göstermelik düzenlemeler yerine hani derler ya sağ elin verdiğini sol el görmemeli. İşte ihtiyaç sahiplerinin tesbiti ile ikametlerinde yapılması en uygunudur. Reklam ve ifrata kaçmadan.

Bu ayda sosyal yardımlaşma ve dayanışmanın arttığını görmek mümkün.Toplum  ve fertler üzerinde  oruç’un eğitici rolü büyüktür. Her şeyden evvel bu ayda:

1- Dilimizin yalan söylememesi,kıybetten kaçınılması.

2-Ellerimizi kötü işlerden ve işlemlerden sakındırılması.

3-Çalıp çırparak haram lokmadan  midemizin korumaya çalışılması.

4-Halk arasında göz zinası denen illetten gözlerimizi ve kem göz temasından sakınmak.

5-Yalan dolan dedi kodu gibi fuzuli lakırdılardan uzak durarak kulaklarımızı sakındırmak.

6-Dinen ve ahlaki değerler bakımından uygun olmayan işler peşinde  koşmaktan ayaklarımızı alı koymak.

7-İftar sofrasına oturulduğunda iç huzur sukunet ve sabırla beklemak.

8-Dinin haram ve mekruh  kıldığı içki,alkol,siğara gibi vücudumuz ve cebimiz için Zaralı alışkanlıklardan alı koyduğu .

9-Fuhuş ve zina  olaylarını orucun şartlarından olan cinsel arzuların frenlenmesi, meşru olmayan ilişkilerden insanları bilhassa bu ayda sakındırdığı.

Ramazanda yapılan oruç ibadetinin hem ahlaki hemde sosyal yönden öğretici ve eğitici unsurları sayılamayacak kadar çoktur. Eğitimin esası temiz insan,temiz toplum, nefis terbiyesi ,yüksek irade sahipliği değilmidir? Oruç ibadeti bunu fazlasiyle sağlamaktadır.

Tüm insanların geçmişte ve gelecekte oluşacak günahlarının ramazan ayı oruç ibadeti ile arınmasını dilerim.

DURMUŞ  KARABAĞLI